Parkvilla’s in de nieuwe wijk Elzenhagen-Zuid: het wijkje profiteert van de nabijheid van metrostation Noord en de ligging nabij het Noordhollands Kanaal. Hier is een familie van villa’s verrezen die bijzonder is voor Amsterdam en al helemaal voor Noord.
Alles komt terug, van wijde pijpen tot minirokken, van kaasfondue tot macramé. In dat rijtje mocht grintbeton niet ontbreken. Grintbeton, was dat niet het meest weerzinwekkende materiaal in de bouw? Nee, kalkzandsteen was of is nog niet erger.
Hoe dan ook: ineens duikt grintbeton op, in de banden van twee parkvilla’s in Elzenhagen-Zuid. Architect: Marcel Lok (vooral bekend van zijn bekroonde Spaarndammerhart en het gebouw Houtrak op Oostenburg). Want, legt Lok uit, grintbeton hoort bij Amsterdam-Noord en dan voornamelijk in de flats naast de Leeuwarderweg. Lok heeft het met mate toegepast en gebruikte riviergrind waardoor het er net wat verfijnder uitziet.
Parkvilla’s. Dan denk je eerder aan in het groen verscholen optrekjes in ’t Gooi bijvoorbeeld, en niet in Amsterdam. Laat staan in Amsterdam-Noord. Toch zijn er enkele voorbeelden te vinden, zoals Funen in Amsterdam-Oost en het GWL-terrein in de buurt van het Westerpark.
Vroeger zouden ze urban villa’s zijn genoemd, parkvilla’s klinkt wat romantischer en vooral landelijk. Het contrast tussen de 14 parkvilla’s en de hoge bebouwde wand langs metro en Leeuwarderweg kan niet groter zijn. Je waant je in een andere wereld.
Van de 14 geplande villa’s zijn er zeven klaar en – het moet gezegd – het is een partij chiq die voor Noord ongekend is en vermoedelijk even wennen. Hier lagen sportterreinen en een atletiekbaan, die naar de zuidkant van Elzenhagen zijn verschoven. Vervolgens kon de gemeente samen met AM Wonen zijn gang gaan: de bal kon weer rollen. Op voorspraak van Jan Willem Wingender van Office Winhov en AM werden drie geestverwante architecten bij het project gezocht: Marcel Lok dus, Korthtielens en Bedaux de Brouwer. De elegante voorhoede van de Nederlandse architectuur van nu. Winhov ontwierp het Holocaustmuseum, Korthtielens was ook betrokken bij het Spaarndammerhart en Bedaux de Brouwer gaf het Singer Museum een facelift. Allen zijn prijswinnaars.
De vier werden geacht een familie van vllla’s te bedenken met als rode draad een licht getinte, vriendelijke strengperssteen. Die is dan gecombineerd met de modieuze verticale smalle of vierkante tegels, grintbeton of natuurstenen platen. De villa-familie heeft een uitstraling alsof het voortdurend vakantie is. Dat wordt bevorderd door het openbaar groen van het Haagse bureau Sant & Co. Paden slingeren door en over een geaccidenteerd terrein, want auto’s zijn in dit park niet toegestaan. Uitzondering is gemaakt voor twee villa’s voor huurders die hun auto binnen kunnen rijden en onder de heuveltjes parkeren,
Het is moeilijk te zeggen wie de winnende villa in het park is, maar villa 14 van Bedaux de Brouwer gooit hoge ogen. De architect strooide de langwerpige balkons in een gestroomlijnde beweging over de gevel, op een manier die doet denken aan de blokken op de Vrijheidslaan. Alleen is gebruik gemaakt van een langwerpige baksteen in een zandsteenkleur. In andere villa’s zien we opengesneden hoeken, loggia’s en riante balkons over de hele breedte. De vier architecten hebben zich netjes aan de opdracht gehouden: geen enkele villa steekt uit boven de vier/vijf etages.
Maar hoe is het binnen? Lok verzorgde een villa met appartementen van maar liefst 140 vierkante meter, bedoeld voor gezinnen. De villa’s zijn bedoeld voor stellen, jongeren en senioren. Voor elk wat wils. In sommige villa’s kunnen binnenwanden tussen kantoor en woonkamer verwijderd worden: vrij indeelbaar dus. Er zijn atriums waardoor het licht van boven tot in de hal binnenvalt. Daktuinen zijn niet vergeten, en natuurlijk wordt het regenwater opgevangen en vastgehouden in retentiebekkens. Dat is geen unicum meer in de woningbouw van nu.
En nog is dit deel van Elzenhagen-Zuid niet klaar. Aan de kant van het Noordhollands Kanaal wordt een bestaande sloot verbreed tot een singel. De parkvilla’s daar zullen met hun poten in het water staan en krijgen een steiger door de deur. Het is een allure die eerlijk gezegd wel schuurt met de ‘doe-maar-gewoon-dan-doe-je-al-gek-genoeg stijl in Noord. Als het park eenmaal volgroeid is, ziet niemand er wat van en hoor je er niks meer over.
Want een park als dit zal een zeldzaamheid in Amsterdam zijn: zoveel afgedankte sportvelden zijn er niet.