Hondsrugpark komt na jaren van slopen en nieuwbouw tot ontwikkeling; dit is de herbestemming van Amstel III, het voormalige bedrijventerrein tussen de A2 en het spoor. Inmiddels zijn de eerste torens in gebruik genomen van wat vermoedelijk de dichtst bebouwde wijk van de stad wordt.
Waar is het park? Een woud van torens en bijbehorende hijskranen bepalen het beeld maar groen? Ho maar. En toch staat het Hondsrugpark in de planning, maar liefst zeven voetbalvelden groot. Daarvoor wordt de Hondsrugweg gedowngrade, zoals dat heet, van een vierbaansweg naar een langwerpig park. Onder het plaveisel ligt immers het moeras. Hoe dat dan verder moet met het verkeer tussen de Johan Cruyff Arena en Ikea? Er zal sowieso een ommetje gemaakt moeten worden. En anders is het kuieren of flaneren.
SpotAmsterdam, zo heet de verzameling torens tussen de Hogehilweg, Hondsrugweg en de Karspeldreef, die van het bedrijventerrein Amstel III een levendige woonwijk moet maken. Spot is een afkorting voor Superior Plan of Transformation. Voor Spot zijn kantoren met veel spiegelglas en aluminium – de mode van de jaren tachtig – gesloopt. Een enkele blijft gespaard en zal worden omgevormd. Dit moet de dichtst bebouwde nieuwbouwwijk van Amsterdam wonen, waar straatjes zich tussen de wolkenkrabbers persen. Chicago is er niets bij. Je krijgt nekpijn of hoogtevrees als je omhoog kijkt,
De eerste torens, van Klunder Architecten, zijn onlangs opgeleverd, en de bewoners kunnen genieten – voor zover dat al mogelijk is – van plantenborders in de straatjes. Dat groen wordt pas in het voorjaar verwacht. Het stedenbouwkundig plan is van Kaan Architecten die gedacht moet hebben dat er een stevig stedelijk antwoord nodig was op het rommeltje dat Amstel III ooit was. Het voorlopig resultaat – want SpotAmsterdam is nog halverwege – is een on-Amsterdamse wijk, met veel rode baksteen, dat wel. Het lijkt in niets meer op de anonieme architectuur van de jaren tachtig.
Architecten van naam hebben zich verbonden aan Spot, onder wie Marc Koehler, Mei, Kees Kaan, Klunder, MoederscheimMoonen en ZZDP. Sinds de constructie van Spot van start ging in 2021 is er een nieuw hart getransplanteerd in Amstel III, een gebied dat afwijkt van de traditionele Bijlmer maar dat ligt dan ook aan de andere kant van het spoor. De ambities zijn niet gering: 5000 woningen, 13 duizend vierkante meter kantoren: volgens de brochure moet dit het nieuwe epicentrum worden voor mensen die redelijk betaalbaar kunnen wonen, werken en ontspannen. De bereikbaarheid is een pre. Station Bullewijk ligt op loopafstand.
De grootte van de appartementen en de betaalbaarheid overtuigt nieuwkomers. Een taxichauffeur koos voor een appartement van 90 vierkante meter en ongeveer 400 duizend euro in plaats van Almere. Wat meespeelt is dat er binnenkort een basisschool wordt geopend: kom daar eens om in Weespersluis.
En hoe onderscheidend is de architectuur? Een kwalificatie als fraai is niet toepasbaar. Het is vooral imposant en imponerend wat er staat. Vrijwel alle appartementen beschikken over een balkon, een dakterras of een gemeenschappelijke binnentuin. Een paar torens worden bekroond met een platte luifel en daaronder een inspringend penthouse. Bij de opvallende goudkleurige toren Aurelia van MoederscheinMoonen liggen de balkons verstrooid over de gevel met reliëfs in de gevelbanden. Het basement van Aurelia is van een rode baksteen om te benadrukken dat dit een commerciële ruimte is. Het goudgele woongedeelte erboven moet gedurende de dag telkens van kleur verschieten. Door de plattegronden afwisselend boven elkaar te plaatsen ontstaat een gevarieerde en speelse positionering van de balkons op de gevel, schrijft de architect. Een mooi maar wel theoretisch uitgangspunt want je kunt je afvragen wie er gaat plaatsnemen op de balkons, in zo’n dichtbebouwde wijk waar het uitzicht wordt belemmerd door de overburen.
Dan is er voortdurend de vraag hoe de plint wordt ingevuld. Een kinderdagverblijf kan altijd, een startup zal zich ook wel melden, een gym maar verder? Het lijkt de sleutel tot het succes van de wijk in wording. Het hart van het Hondsrugpark kan opgevat worden als een familie van wolkenkrabbers, die terecht niet met elkaar wedijveren in uitstraling. Maar het is allemaal behoorlijk anoniem en vooral gespeend van een menselijke maat. Je voelt je al snel verloren tussen zoveel bouwgeweld.
Het icoon bevindt zich aan de rand, bij het metrostation Bullewijk, het complex The Ensemble, twee torens van 115 en 95 meter hoog met 592 huurwoningen in verschillende groottes en prijzen. De zijkant valt op door gewelfde en gebogen balkons, terwijl de westkant als een soort glijbaan naar de grond duikt. Architecten VanBelle Medina en Conix RDBM uit België zijn hiervoor verantwoordelijk. De vraag is of het beton in de gevel het uithoudt in dit klimaat, maar gedurfd is de verschijning zeker. The Ensemble is een breuk met het jaren tachtig-verleden. Amstel III is dood, en of het Hondsrugpark tot leven komt moet nog blijken..