Het Metropolis Lyceum in Amsterdam-Noord verenigt vwo, havo en mavo in een gebouw waarvan vooral de binnenkant een fijne aaneenschakeling van ruimtes is. Het atrium met de aanpalende aula is het hart van een complex dat met de herfstvakantie zijn deuren opent. Opdrachtgever was de scholengroep Voortgezet Onderwijs van Amsterdam (VOvA).
Wat zou de uitstraling van het voortgezet onderwijs moeten zijn? Wat vroeger een middelbare school werd genoemd. Deftig, voornaam zoals het Barlaeus, speels en avontuurlijk zoals het Sint Nicolaas, intrigerend want nieuwsgierig makend zoals het Hyperion Lyceum? Het Metropolis Lyceum roept dat allemaal niet op.
Hier staat aan het Hagedoornplein tussen het Noordhollands Kanaal en de Van der Pekbuurt een no-nonsense blok, dat evengoed een datacenter had kunnen zijn. Zakelijk wat voornamelijk komt door de gevel van geribde aluminium panelen. Zo wordt een verticaal element toegevoegd aan een horizontaal complex. Die ribben, ook wel vinnen genoemd, zijn een listige vorm van zonwering, Steken ze aan de zuidkant verder uit de gevel, aan de donkerder noordoostgevel zijn ze juist smaller. Overigens is er aan de zuidwestkant nog een stippenpatroon geplakt op het raam om de lichtintensiteit te dempen.
Rond de herfstvakantie zullen de leerlingen van vier vestigingen (het VOX college, de Nieuwe Havo, Dalton en het Bredero) die nu nog op locaties aan de Meeuwenlaan zitten, binnenstromen. Het Metropolis Lyceum brengt al deze schooltypes samen op een begeerlijke plek naast het kanaal. Het lyceum baadt in het groen op een royaal stuk grond. Hier stond een school uit de jaren tachtig die volgens de directeur ‘op’ was. Merkwaardig voor onderwijsgebouwen uit die tijd – waar scholen van een eeuw oud fier overeind staan, zie de prachtige Amsterdamse School-monumenten in Noord, is het lot van de jongste generatie nu al beslecht.
Het Rotterdamse bureau BDP won de tender bij de prijsvraag, een bureau dat nog niet eerder bouwde in Amsterdam. Er is een soort campus ontstaan op dat veld in Noord want ernaast ontwierp de Amsterdamse architect Rudy Uytenhaak een sporthal en een lagere school. Hij gebruikte het wat meer vriendelijke bamboe in de plint. Bij het Metropolis Lyceum is dat geanodiseerd aluminium, een kleur die neigt naar messing.
Dat het Metropolis Lyceum het principe van het Dalton-onderwijs volgt is te zien aan het interieur. Dalton is erop gericht om leerlingen zelfstandig te laten werken, mikt op onderlinge samenwerking en eigen verantwoordelijkheid. Daardoor is de binnenkant een feestelijke aaneenschakeling van ruimtes, lokalen en leerpleinen, waar leerlingen in groepen de stof kunnen voorbereiden. De leerpleinen hebben de sfeer van ‘huiskamers’. Hergebruikt vuren uit de oude school is verwerkt in het plafond van een van de ‘huiskamers’.
Hoe eigentijds ook, er liggen ‘ouderwetse’ klaslokalen aan de buitenkant die worden afgeschermd van de gangen met vitrines. De frames daarvan zijn van donker gebeitst hout. Het binnenstromende zonlicht is een verschil met de klassieke school waar de ramen hoog genoeg zaten om te voorkomen dat de leerlingen door de buitenwereld werden afgeleid. Op de hoeken zijn de lokalen bij het Metropolis ingericht als winas-labs, een afkorting die staat voor wis-, natuur- en scheikunde. Het schoolbestuur heeft de schoolvormen zo ingedeeld dat de beta-vakken bovenin en de talen onder in het gebouw zitten en dan nog eens verdeeld over vwo en havo. Themazones die verbonden worden door een meanderende route door het gebouw dat is de opzet van het lyceum: wie heeft het nog over ellenlange saaie gangen met lokalen aan weerszijden? Want een flexibel interieur is een garantie voor duurzaam gebruik.
Een school moet een warm bad zijn, een plek waar jongeren zich vrij en veilig voelen en elkaar stimuleren. Die kans wordt geboden door het lichte atrium dat bekroond wordt met een zaagtand dak. Dat plafond is net als de balustrades van de trappen bekleed met hout. Op een geraffineerde manier wordt de akoestiek via wandpanelen gedempt. Want herrie maken, dat is de schoolgaande jeugd wel vertrouwd.
Het atrium met zijn monumentale trappen is het verkeersknooppunt van de school. Het biedt uitzicht op de aula. Zo worden de voorstellingen en optredens bij het schoolverkeer betrokken. Rondom het atrium liggen op de bovenste etages leerpleinen en zitjes voor overleg en ontmoeting. Hier openbaart zich de inbreng van de leerlingen: zij stelden voor de bekleding van de kubussen met ongebruikelijk materiaal uit te rusten. Legerkleding, zeewier en de zolen van Nike-schoenen zijn hier terug te vinden.
Bij het zien van het Metropolis Lyceum realiseer je je weer eens dat architectuur niet overheersend moet zijn maar in dit geval dienend aan het opgroeiende kind. Als die een prettige herinnering overhoudt aan de schooltijd helpt een esthetische omgeving. Sterker zelfs: hoe zorgvuldig die ambiance is vormgegeven hoe beter de weg naar volwassenheid is geplaveid.