• Een grot onder het Rokin

    Verrassende vondsten in de metro

    05-02-2017 / artikelen

  •  
    • Gevonden voorwerpen op de metrowand

    Dat Station Rokin is aangelegd in het stroomgebied van de Amstel zullen we weten. De rivier mag dan spoorloos verdwenen zijn, wat hij heeft nagelaten komt ruimschoots aan bod op de wand en in vitrines langs de roltrappen naar het perron. De archeologische vondsten liggen nu nog achter gesloten deuren in het depot, dat ergens tussen de parkeergarage en de technische ruimte een plek heeft gevonden. Vanaf volgend jaar zijn die vondsten uitgestald langs de roltrap maar dank zij het ‘wandtapijt’ van de kunstenaars Daniel Dewar en Gregory Giqcuel krijgen we een indruk wat we kunnen verwachten. Een paraplu, sneakers, credit cards, een verfkwast, een hoorn, rivierkreeften, schelpen en uiteraard allerhande aardewerk. Het was een grote slag die de stadsarcheoloog hier heeft geslagen, ongeveer 10 jaar geleden. Zevenhonderd duizend voorwerpen vertellen de geschiedenis van Amsterdam die hier is aangespoeld. Onder het asfalt lag een rijk moeras.
    De Franse kunstenaars hebben de voorwerpen voor hun mozaiek opgeblazen, een collage die is samengesteld uit kleurrijke stukken natuursteen op de muren van het station. Bij binnenkomst houden een kat en hond ons scherp in de gaten - en verder is het een feest van herkenning, een beeld van onze samenleving en cultuur. Alsof de grotten van Lascaux tot leven zijn gekomen in de spelonken van het Rokin.
    Naar verwachting wordt Station Rokin het op een na drukste verkeersknooppunt van nieuwe slagader in Amsterdam. Dat komt onder meer door de parkeergarage die ingenieus tussen maaiveld en perrons heen golft. De in- en uitgang bevindt zich in het midden van het Rokin, de fietsparkeergarage bij de sigarenzaak Hajenius. Wie hier aankomt, belandt onmiddellijk in het historische en commerciele hart van de stad. Als het moet, kan het toekomstige Hudson’s Bay-warenhuis een ingang openen bij de verdeelhal aan de noordkant. Men hoeft slechts de matglazen platen te verwijderen.
    Al in 1996 bogen de architectenbureaus zich over Station Rokin, omdat dit model moest staan voor de rest van de Noord-Zuidlijn. Hoe dachten de architecten over de toegangen, de breedte en sfeer van de perrons en de te gebruiken materialen? Eigenlijk is er niet veel aan het ontwerp veranderd, legt Jan Benthem uit, van het winnende Benthem Crouwel Architects. Uiteindelijk zijn de luifels boven de toegangen op verzoek van welstand geschrapt omdat die te veel zouden botsen met de monumentale omgeving. Dat regen en sneeuw nu doordringen tot de stationshal, moeten de reizigers maar voor lief nemen. Storingen in de roltrappen en liften zal dat niet veroorzaken. Verder is de balustrade op het maaiveld verhoogd en afgeschuind. Het mag geen hangplek worden of mensen met zelfmoordneigingen op gedachten brengen.
    Het is moeilijk niet onder de indruk te raken van de kolossale verdeelhal, zo ongeveer voor de voeten van het paard dat koningin Wilhelmina op zit. Wat elders in de wereld door aardverschuivingen wordt veroorzaakt, is hier met mensenhanden gemaakt: een gat in de grond en een glimp van de geschiedenis waarin je afdaalt. Lopend door de nu nog lege parkeergarage die goed is voor 400 auto’s, zijn de de zware betonnen schragen en kolommen die het plafond steunen, niet te missen. In het werk gestort, zegt Benthem, vermoedelijk het stevigste fundament dat Nederland kent. Boven ons horen we het rommelende geluid van passerende trams - een geruststellend lawaai omdat het verknocht is aan Amsterdam. Ook al rijdt de metro voor de zomer van 2018, die tram zal niet van het Rokin worden verbannen.
    Aan de kant van de Dam zien we hoe de buizen omhoog schieten vanuit het Damrak, aan de zuidkant duiken ze onder water de diepte in, om de fundering van de Munt niet te raken. De Vijzelgracht zien we weliswaar niet, maar ligt binnen handbereik.